اقبال يغمايى ( گردآورنده )
125
شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى )
كه مال چهار نفر نيست ، اين ايران مال همهء ماها است و همه بايد در حفظ او بكوشيم ، در آبادى او سعى كنيم ، در ترويج صنايع او كوشش نماييم ، و به تربيت اطفال بپردازيم و تقويت مردانش را بكنيم . حال هركدام اين قصد را داريد بنشينيد و دستخط را گوش بدهيد ، و هركدام اين قصد را نداريد برويد . ( اين فقره هم از جانب خدا بود كه آقاى حجة الاسلام آقا سيد جمال الدين بايد ديشب تشريف بياورند مسجد و به لفظ مبارك خودشان بفرمايند اين كاغذ خط خود آقاى حاجى ميرزا حسين است . ) بعد از خواندن دستخط و تعبير استعارات ، و تفسير كنايات ، او خطاب به مردم كرد : ايها الناس ، اين عبارت تعليقه و دستخط آقا كه مرقوم داشتهاند ، بر عموم مسلمانان و رعايا لازم است ، كه بعدها حكام جور را به هيچوجه در عهده نشناسند ، خيلى مقام دارد و خيلى بايد مداقه كرد در اين عبارت ، چرا كه لزوم و وجوب دو لفظ مترادف است يعنى معناى هردو يكى است . پس مقصود از اينكه فرمودهاند بر عموم لازم است كه حكام جور را در عهده نشناسند ، يعنى واجب است بر من و شماها كه ديگر قبول ظلم نكنيم . اگر كسى توى سرمان زد ، سرمان را پايين نيندازيم ؛ اگر مالمان را بردند غمض عين نكنيم ، و جميع شما نه فقط شما كه پاى منبر من هستيد ، عموم مسلمانان ايران و معتقدين به قرآن و اسلام بعد از اين اگر ديگر تحمل ظلم كردند به موجب اين تعليقه و دستخط كه حكم او حكم قرآن است مخالفت با حكم خدا كردهاند ، پس اى برادران من اين خيلى مطلب بزرگى است بايد نهايت مواظبت و مجاهدت در اجراى اين امر الهى داشته باشيد كه اجراى اين امر ابزاء امر خدا و رسول و قرآن است . مواعظ آقاى آقا سيد جمال الدين در معنى آزادى « 1 » بعد از اداى خطبه و درود و صلوات ، بسم اللّه الرحمن الرحيم اعوذ باللّه من الشيطان - الرجيم ، كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ « 2 » خدمت آقايان خودم عرض كردم چهار چيز اس اساس آبادى است و اين چهار چيز حكم الهى است و حكم قرآن است . در تمام اديان و مذاهب مختلفهء اين چهار چيز معمول و متداول است . هرقانونى كه در عالم وضع شده چه از جانب خدا و چه از جانب خلق اجرا نمىشود مگر به ملاحظهء اين چهار چيز محكم . تورات هم مبنى بر اين چهار چيز است . در تورات هم احكام خدا به طور مساوات است ؛ در انجيل هم احكام خداوند بدون تفاوت است ، قانونى كه خدا واضع او باشد لا بد بايد بالسويه باشد و اين مطالب اينقدر واضح است كه محتاج به ذكر نيست ، چون مسلم است اگر در مملكت امنيت نباشد انسان ديگر هيچ كارى نمىتواند بكند ، اما ما مردم
--> ( 1 ) - از شمارهء هفتم ، مورخ پنجشنبه يازدهم ربيع الاول 1325 . ( 2 ) - آيهء 110 سورهء آل عمران ، سورهء سوم .